„Health at Every Size”? Zdrowie metaboliczne niezależne od rozmiaru

W ostatnich latach hasło „health in every size” (zdrowie w każdym rozmiarze) zyskało dużą popularność w mediach społecznościowych i przestrzeni publicznej. Czy rzeczywiście można być zdrowym w większym ciele?

Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nutrients” pokazuje, że pomiary takie jak BMI czy obwód talii są niezależne od miar zdrowia metabolicznego. Wyniki sugerują, że leczenie otyłości powinno być zróżnicowane i nie ograniczać się wyłącznie do utraty wagi.

Wielkość ciała i zdrowie metaboliczne

Czy rozmiar ma rzeczywiste przełożenie na poziom cholesterolu i ciśnienie krwi? Czy zawsze większe ciało oznacza gorsze zdrowie metaboliczne? Na te pytania postanowili odpowiedzieć naukowcy z Uniwersytetu w Alabamie i Uniwersytetu w Kansas. Wyniki mogą zaskakiwać!

Badanie wyraźnie pokazało, że miary wielkości ciała są oddzielone od miar zdrowia metabolicznego, takich jak poziom lipidów i ciśnienie krwi. To sugeruje, że te dwa wymiary zdrowia mogą być rozpatrywane jako odrębne kategorie.Oznacza to, że osoba może mieć wyższy BMI i większy obwód talii, ale jednocześnie jej zdrowie metaboliczne (w kontekście poziomu lipidów i ciśnienia krwi) może być w normie, co podważa tradycyjne podejście, które zakłada bezpośredni związek między otyłością a złym stanem zdrowia metabolicznego.

Nie tylko BMI: Co to jest sylwetka skinny-fat?

Czy osoby otyłe zawsze są niezdrowe?

Kiedyś uważano, że otyłość jest ściśle związana z gorszym zdrowiem metabolicznym. Okazuje się jednak, że można zaobserwować przypadki, w których otyłość istnieje bez chorób metabolicznych i odwrotnie, co dodatkowo podkreśla niezależność tych czynników. Badania pokazują, że około 10-30% osób z otyłością może być metabolicznie zdrowych. Takie osoby nie wykazują typowych zaburzeń metabolicznych, takich jak wysoki poziom cukru we krwi, nadciśnienie, czy zaburzenia lipidowe.

Chociaż osoby otyłe mogą być zdrowe, nie oznacza to, że otyłość nie zwiększa długoterminowego ryzyka pewnych chorób (nawet u osób metabolicznie zdrowych). Badania wykazały, że otyłość sama w sobie może zwiększać ryzyko chorób serca czy cukrzycy.

Zdrowy styl życia = poprawa zdrowia (niezależnie od wagi)

Badania sugerują, że poprawa zdrowia może być osiągnięta poprzez zmiany stylu życia, takie jak regularna aktywność fizyczna i zdrowa dieta, niezależnie od utraty wagi​. Osoby otyłe, które są aktywne fizycznie, mogą mieć mniejsze ryzyko chorób serca i cukrzycy niż osoby szczupłe, które prowadzą siedzący tryb życia. Dlatego warto oceniać zdrowie nie tylko pod względem BMI, ale też innych czynników, a interwencje medyczne opierać w większej mierze o budowanie zdrowych nawyków (zarówno w obszarze żywienia, jak i aktywności fizycznej).

Podejście neutralne wagowo: O co chodzi z „Health in Every Size”?

Podejście neutralne wagowo (weight-neutral approach), znane również jako Health at Every Size (HAES), skupia się na promowaniu zdrowych zachowań bez koncentrowania się na utracie wagi jako głównym celu. W ramach tego podejścia kładzie się nacisk na akceptację różnorodności ciał, promowanie aktywności fizycznej dla przyjemności i żywienie w zgodzie z sygnałami głodu i sytości.

Podejście neutralne wagowo wydaje się być obiecującą alternatywą dla tradycyjnych metod leczenia otyłości, zwłaszcza w kontekście poprawy zdrowia psychicznego i redukcji stygmatyzacji. Jest to szczególnie istotne w społeczeństwach, gdzie presja na utratę wagi może prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych, takich jak weight cycling (wielokrotne tracenie i odzyskiwanie wagi) i zaburzenia odżywiania.

Intuicja czy restrykcje? Które podejście do diety jest dla nas zdrowsze?

Czy interwencje HAES są skuteczne?

Osoby otyłe w gabinetach lekarskich często słyszą tylko, że „mają schudnąć, żeby ich zdrowie się poprawiło”. Ostatnie badania pokazują, że to może nie być najlepsze podejście. Położenie większej wagi na budowanie u pacjentów zdrowych nawyków żywieniowych i zachęcanie ich do podjęcia aktywności fizycznej może pomóc im skuteczniej uporać się z problemami zdrowotnymi (unikając przy tym niepotrzebnej stygmatyzacji).

Interwencje medyczne oparte na podejściu neutralnym wagowo może przynosić wiele korzyści zdrowotnych (zarówno fizjologicznych, jak i psychicznych).

• Badanie opublikowane w PLOS ONE wykazało, że uczestnicy programu opartego na HAES poprawili swoje nawyki żywieniowe, postrzeganie własnego ciała oraz jakość życia związaną ze zdrowiem, mimo braku znaczących zmian w masie ciała. Uczestnicy programu doświadczyli również poprawy w zakresie kondycji fizycznej i parametrów psychologicznych, takich jak akceptacja ciała i samoocena​.
• Badanie opublikowane w The University of British Columbia Medical Journal (UBCMJ) sugeruje, że podejście HAES jest równie skuteczne, jeśli nie bardziej, w poprawie zdrowia sercowo-naczyniowego i psychicznego w porównaniu do tradycyjnych programów odchudzających. Co istotne, podejście to zmniejsza ryzyko stygmatyzacji związanej z masą ciała, która jest często nasilana przez tradycyjne podejścia skoncentrowane na utracie wagi​
• Badanie opublikowane w Nutrition Jurnal pokazuje, że zmiany w zachowaniach zdrowotnych, a nie sama utrata wagi, są kluczowe dla poprawy zdrowia. HAES promuje aktywność fizyczną dla przyjemności oraz intuicyjne jedzenie, co może prowadzić do trwałych pozytywnych zmian w zdrowiu, bez ryzyka efektu jojo, który często towarzyszy tradycyjnym dietom. Podejście HAES prowadzi do istotnych korzyści zdrowotnych, takich jak poprawa ciśnienia krwi, lipidów, nawyków żywieniowych oraz samooceny i obrazu ciała.